Για την υπεράσπιση των βουνών και των νερών.

Καθώς η «ανάπτυξη» ορίζεται ως στρατηγικός στόχος των κρατών του προηγμένου κόσμου τα βουνά, τα νερά, τα οικοσυστήματα, αποτιμώνται με όρους κέρδους. Φτάσαμε στο σημείο όπου τα βουνά και τα νερά ταξινομούνται σε επενδυτικούς χάρτες εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, εκσυγχρονισμού της παραγωγής και βελτίωσης της αποδοτικότητας. Καθώς τα τελευταία παρθένα οικοσυστήματα μετατρέπονται σε εργοτάξια και χάνονται στο βωμό της κερδοφορίας, εξανεμίζεται η δυνατότητα των ανθρώπινων κοινοτήτων για μία συμβιωτική σχέση με τον φυσικό κόσμο. Και όσο η καπιταλιστική ανάπτυξη απειλεί την ελευθερία του φυσικού κόσμου, τόσο θα απειλείται και η ελευθερία του ανθρώπου. Τα άγρια τοπία και η άγρια ζωή κατασυκοφαντούνται και οι περιοχές τους φιγουράρουν σε πάκους χαρτιών στα συρτάρια επενδυτικών ομίλων και υπουργικών γραφείων. Η Ήπειρος στα σχέδια για εξορύξεις υδρογονανθράκων, τα βουνά της Πίνδου, της Κρήτης, της νότιας Πελοποννήσου, της νότιας Εύβοιας και των νησιών, στα σχέδια ισοπέδωσης από εκατοντάδες μονάδες αιολικών. Η πράσινη ανάπτυξη και οι επενδυτές της, προχωρούν αμείλικτα στον αφανισμό της βιοποικιλότητας και στον εκβιομηχανισμό ακόμα και των τελευταίων καταφύγιων άγριας ζωής, στα μεγάλα υψόμετρα. Η καπιταλιστική αδηφαγία ενσαρκώνει ταυτόχρονα και την αδιαφορία της για το αισθητικό και πολιτισμικό ανθρωπογενές τοπίο, που χρόνια τώρα έχει συντηρήσει κοινότητες που έζησαν σε συμβίωση με τον φυσικό κόσμο, χτίζοντας τους παραδοσιακούς οικισμούς, τα μονοπάτια, τις αναβαθμίδες.

Η καπιταλιστική συσσώρευση που μετεμφυλιακά μετονομάστηκε ανάπτυξη, ταίριαξε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα με τον όρο πράσινη και βρέθηκε να «πολεμά» την κλιματική αλλαγή. Έχουμε φτάσει στο σημείο που τα παραμυθάκια των επενδυτών συνοδευόμενα από επιστημονικές παραποιήσεις για το μέγεθος των επιπτώσεων και των αφορμών της κλιματικής αλλαγής, μετατρέπουν την τελευταία σε κλιματική «κρίση» και καθοδηγούν τα πλήθη να αλλάξουν τρόπο ζωής και κατανάλωσης.

Τη στιγμή που η αιολική ενέργεια παρουσιάζεται ως ο δρόμος για ένα πράσινο μέλλον, το ελληνικό κράτος συνεχίζει τις έρευνες και εξορύξεις υδρογονανθράκων, ενώ το φυσικό αέριο ένα ορυκτό καύσιμο βαφτίζεται ΑΠΕ. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αντικαθιστούν τα παλιά ενεργειακά μοντέλα, αλλά προστίθενται σε αυτά. Πλάι στις ανεμογεννήτριες, τα γεωτρύπανα θα συνεχίσουν να ξεκοιλιάζουν τη γη για υδρογονάνθρακες, δίπλα στα φωτοβολταϊκά, τα πυρηνικά εργοστάσια θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Η αέναη ανάπτυξη αποτελεί βασική αρχή της ελεύθερης αγοράς και του καπιταλισμού και οποιοδήποτε «εναλλακτικό» μοντέλο παραγωγής ενέργειας δεν είναι παρά ευκαιρία επέκτασης της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και του φυσικού κόσμου, δημιουργίας νέων αγορών, επιπλέον κέρδους.

Περί ανέμων…

Οι ανεμογεννήτριες που ξεφυτρώνουν παντού στα βουνά, είναι γιγάντιες κατασκευές έως και 180 μέτρα σε ύψος. Κάθε μια από αυτές χρειάζεται θεμελίωση βάθους τουλάχιστον 5 μέτρων και πάκτωμα του εδάφους με μπετό σε έκταση όσο περίπου το μισό ενός γηπέδου μπάσκετ. Η μαζική τους εγκατάσταση στα βουνά απαιτεί την ισοπέδωση των κορυφών με μπουλντόζες και εκρηκτικά. Το ρεύμα τους μεταφέρεται με καλώδια υψηλής τάσης και τους απαραίτητους πυλώνες μέσα στα δάση, αυξάνοντας κάθετα τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Για τη μεταφορά των υλικών και των ίδιων των τερατωδών κατασκευών απαιτείται η διάνοιξη εκατοντάδων χιλιομέτρων δρόμων μέσα σε πυκνά και συχνά παρθένα δάση. Η λειτουργία τους προκαλεί εκατόμβες θανάτων στα πουλιά και ειδικά σε σπάνια και απειλούμενα είδη που κατοικούν στα μεγάλα υψόμετρα. Οι θάνατοι των εντόμων είναι τόσο πολυάριθμοι, που στις μελέτες υπολογίζονται σε βάρος – τόνοι νεκρών εντόμων ανά έτος.

Οι ανεμογεννήτριες είναι πλήρως εξαρτώμενες από τον αέρα για τη λειτουργία τους: δε δουλεύουν καθόλου όταν φυσάει πολύ ή ελάχιστα, αλλά και όταν δουλεύουν, το ρεύμα που αποδίδουν αυξομειώνεται ανάλογα με την ένταση του ανέμου. Το ρεύμα τους είναι στοχαστικό, με άλλα λόγια μη προβλέψιμο και άρα ουσιαστικά άχρηστο για τα εθνικά δίκτυα ενέργειας. Απαιτείται η συνεχής υποστήριξή τους από ορυκτά καύσιμα, σε ποσοστό μέχρι και 80%. Έτσι, το φυσικό αέριο, που είναι το πιο βολικό για την περίσταση καύσιμο, βαφτίζεται λίγο πολύ ως “ΑΠΕ” και φυσικά οι διάφοροι εθνικοί εργολάβοι επιδοτούνται για νέα εργοστάσια παραγωγής του, όπως π.χ. ο όμιλος Μυτιληναίου. Ο χρόνος ζωής των ανεμογεννητριών, που πέρα από χάλυβα και μπετό περιλαμβάνουν και σπάνιες γαίες, δεν υπερβαίνει τα 20 χρόνια. Καθώς το κόστος ανακύκλωσής τους είναι τεράστιο, ένεκα των απρόσιτων περιοχών όπου τοποθετούνται, το πλέον σύνηθες είναι να παρατιούνται να σκουριάζουν στις ρημαγμένες κορυφές. Τα μπετά της στήριξής τους βαθμιαία γίνονται μπάζα στις πλαγιές ή επιμολύνουν τον, ήδη επιβαρυμένο από τα σκαψίματα και ισοπέδωση των κορυφών, υδροφόρο ορίζοντα.

Εν τέλει, αν και προκαλούν ανεπανόρθωτη καταστροφή στα ήδη απειλούμενα οικοσυστήματα στα οποία εγκαθίστανται, δεν καταφέρνουν να αποδώσουν παρά ελάχιστο ρεύμα στο δίκτυο. Δεν ισχύει το ίδιο βέβαια για τις αποδόσεις των εθνικών εργολάβων και των μικρών και μεγάλων μαφιόζων που αναλαμβάνουν τη εγκατάστασή τους: μια σειρά από νομοθετήματα και κοινοτικές επιδοτήσεις εξασφαλίζουν τη σταθερή κερδοφορία τους, με χρήματα φυσικά των φορολογούμενων.

και υδάτων

Για τους εργολάβους και τα τσιράκια τους, τους μηχανικούς, η ελεύθερη ροή των νερών είναι από μόνη της ένα σκάνδαλο. Φαντάζει αδιανόητο ποτάμια και ρέματα που ελίσσονται μέσα σε δάση, τεράστιες ποσότητες νερού που κυλάει ελεύθερα, σχηματίζει καταρράκτες, βάθρες και λιμνούλες, ξεδιψάει ζώα και ανθρώπους, να μην αποδίδει μήτε ευρώ για τους επενδυτές. Αυτή την απαράδεκτη κατάσταση της δωρεάν πρόσβασης στο τρεχούμενο νερό έρχεται να διορθώσει η ΕΕ με μια σειρά από επιδοτήσεις και νομοθετήματα για το μαζικό αφανισμό των ελεύθερων νερών, μέσω τόσο των μικρών υδροηλεκτρικών -ΜΥΦ- όσο και την υπεξαίρεση των πηγαίων νερών από τις εταιρείες εμφιάλωσης. Κοντά τέσσερις χιλιάδες τέτοια φράγματα προβλέπονται για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας.

Το στοχαστικό ρεύμα των ανεμογεννητριών χρειάζεται, άλλωστε, να αποθηκεύεται για να μπορεί να έχει την παραμικρή χρησιμότητα. Τα ποταμάκια, οπότε, θα μετατραπούν σε μπαταρίες, όπου υποτίθεται ότι θα αποθηκεύεται η πλεονάζουσα αιολική ενέργεια με τη μέθοδο της αντλησιοταμίευσης, μεθόδου ιδιαίτερα καταστροφικής για το περιβάλλον και τα νερά.

Τα μικρά υδροηλεκτρικά είναι, παράλληλα, ένα βήμα προς την ιδιωτικοποίηση του νερού. Με τις «άδειες χρήσης του νερού», που εκδίδει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στους ιδιοκτήτες μιας γεώτρησης ή, στην περίπτωσή μας, ενός μικρού υδροηλεκτρικού, ο ιδιώτης/επενδυτής ελέγχει την πηγή του νερού, και επομένως τον τρόπο και τα άτομα στους οποίους διοχετεύεται το νερό. Το παράδειγμα της Οξυάς Μουζακίου, όπου προβλέπεται στη θέση Μελίσσι να κατασκευαστεί ένα μικρό υδροηλεκτρικό, είναι χαρακτηριστικό: σε μία πρόσφατη τροποποίηση της απόφασης έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) για το έργο, το σημείο όπου αναφερόταν ότι η λειτουργία του έργου θα διακόπτεται, όταν δεν καλύπτονται οι ανάγκες της περιοχής, μετατράπηκε σε κατά προτεραιότητα κάλυψη των νομίμως υφισταμένων δικαιωμάτων χρήσης νερού. Δηλαδή όποιος δεν κάνει αίτηση και δεν εξασφαλίσει το «δικαίωμα χρήσης του νερού», δεν θα μπορεί να ποτίζει το μποστάνι ή το χωράφι του.

Ο νέος νόμος

Κράτος και εταιρείες βαδίζουν χέρι χέρι στον δρόμο προς την «πράσινη ανάπτυξη». Στο πλαίσιο της «δημόσιας διαβούλευσης» νομοσχεδίων η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), είχε ζητήσει από το 2019 να τεθούν στη συζήτηση για εξαίρεση από τους όποιους περιορισμούς αφορούν τις αιολικές επενδύσεις, περιοχές που έχουν κηρυχθεί διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς, περιοχές απολύτου προστασίας της φύσης, πυρήνες εθνικών δρυμών, οικότοποι του δικτύου Natura 2000, βραχονησίδες κτλ. Με άλλα λόγια, ζητούσε να μπορούν να φτιάχνονται αιολικά εργοστάσια παντού και άρα κυρίως στη δημόσια, δωρεάν γη, ανεξαρτήτως οικολογικής ή ιστορικής και αισθητικής της αξίας. Το αίτημα εισακούστηκε άμεσα και η κυβέρνηση αναγάγοντάς το σε “εθνική ανάγκη”, ψήφισε αρχικά το αναπτυξιακό πολυνομοσχέδιο τον Οκτώβρη του 2019 και στη συνέχεια τον (αντι)περιβαλλοντικό νόμο. Ο «εκσυγχρονισμός της περιβαλλοντικής νομοθεσίας» που ψηφίστηκε τον Μάιο 2020, σε μία συγκυρία όπου ο κόσμος -αποπροσανατολισμένος από την παγκόσμια υγειονομική κρίση και τον εγκλεισμό- παρουσίαζε μειωμένες συλλογικές αντιστάσεις, αποτελεί τη θεσμική κατοχύρωση της αβάντας και της πολιτικής κάλυψης, τόσο του υπουργείου Περιβάλλοντος, όσο και αυτού της Ανάπτυξης στους διάφορους επενδυτές των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (και κυρίως των αιολικών). Ο νόμος προβλέπει την παράταση της ισχύος των ΑΕΠΟ (Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) από τα 10 στα 15 χρόνια για ένα έργο, όπως επίσης, σε περίπτωση καθυστέρησης, να τεκμαίρεται θετική γνωμοδότηση, όπου δεν έχει συμπεριληφθεί. Επιδίωξη του νέου νόμου είναι να ξεμπερδέψει μια και καλή με τις δυνατότητες μπλοκαρίσματος των έργων μέσα από τις (νομικές) προσβολές των (ανεπαρκών, πρόχειρων και σε κάποιες περιπτώσεις και ψεύτικων) μελετών περιβαλλοντικών όρων. ‘Έτσι, θεσμοθετείται ο «πιστοποιημένος αξιολογητής» των μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ως ιδιωτικός φορέας αμειβόμενος από τον επενδυτή – κοντολογίς οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα εκπονούνται από έμμισθους υπαλλήλους των εταιρειών.

Οι περιοχές Natura 2000 αποκηρύσσονται ως προστατευόμενες, όπως ακριβώς σύστησε και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος, Αραβώσης το περασμένο φθινόπωρο: «δεδομένου ότι το 30% του εδάφους της ελληνικής επικράτειας είναι ενταγμένο σε ζώνες Natura, θα γίνουν επενδύσεις και εντός των περιοχών αυτών». Για τον ίδιο λόγο, αποκηρύσσονται και οι ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης. Εφόσον, λοιπόν, οι περιοχές που έχουν την ανάγκη οποιασδήποτε προστασίας, αρχίζουν να εκλείπουν, οι Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών καταργούνται και επανασυστήνονται στο πλαίσιο ενός νέου ΝΠΙΔ, το οποίο θα ελέγχεται πλήρως από το υπουργείο, θα έχει για τους τύπους κάποια κατά τόπους παραρτήματα, αλλά στην ουσία του θα είναι ένας Αθηνοκεντρικός φορέας, μακρυά από το πεδίο του. Μάλιστα, αφού δεν θα υπάρχουν προστατευόμενες περιοχές, δεν θα έχει καν προσωπικό φύλαξης. Μέσα από τον εκ νέου καθορισμό των δασικών χαρτών το κράτος δίνει την επιλογή για την «τακτοποίηση» διαφόρων αυθαιρέτων, που έχουν κτιστεί μέσα στα δάση. Παράβολα, γνωμοδοτήσεις, πρόστιμα και προεδρικά διατάγματα για προσωρινές εξαιρέσεις από κατεδαφίσεις και προσωρινές αναστολές διοικητικών κυρώσεων συμπεριλαμβάνονται μέσα στα άρθρα του σχεδίου νόμου. Η ποιοτική διαφορά των τριμελών επιτροπών εξέτασης αντιρρήσεων είναι ότι, αντί των δασολόγων (και μόνο) που συμμετείχαν μέχρι τώρα, πλέον ο πρόεδρος της επιτροπής θα είναι δικηγόρος και θα συμμετέχει και ένας τοπογράφος μηχανικός. Και μόνο συμβολικά εάν το σκεφτούμε, οι παράγωγες επιστήμες του δάσους («δασο»λόγος) παραγκωνίζονται από τις επιστήμες της οριοθέτησης του τόπου («τοπο»γράφος), της κατασκευής του και των όποιων συνηγόρων τους.

Για την υπεράσπιση του άγριου κόσμου

Το ανθρώπινο ζώο είναι εξίσου ευαίσθητο στις περιβαλλοντικές επιδράσεις, όσο και τα υπόλοιπα ζώα. Ό,τι κάνει στη φύση, το κάνει και στον εαυτό του. Η λωρίδα παραγωγής στα σφαγεία του Σικάγο προηγήθηκε κατά πολλές δεκαετίες αυτής στα εργοστάσια του Φορντ και σχεδόν έναν αιώνα αυτής στα εργοστάσια θανάτου του Γ’ Ράιχ. Εξημερώνοντας τη φύση, ο άνθρωπος εξημέρωσε αναγκαστικά και τον εαυτό του. Αντιλαμβανόμενος τον κόσμο με όρους καθυπόταξης και κερδοφορίας, έκανε το ίδιο και για τον εαυτό του, τον μετέτρεψε σε προϊόν και τον υπέταξε στην Αγορά και τις αδηφάγες ανάγκες της.

Καθώς η τάση του καπιταλισμού είναι να μετατρέπει τον πλανήτη σε ένα αχανές δίκτυο παραγωγής και καταστροφής εμπορευμάτων, η διατήρηση μορφών ύπαρξης έξω από τις ανάγκες της αγοράς είναι επιτακτική σε ένα σχεδόν οντολογικό επίπεδο. Αφανίζοντας έναν άλλο τρόπο ύπαρξης, κάθε άλλον τρόπο ύπαρξης πλην του Αγοραίου, αποστερούμε και από τον εαυτό μας τη δυνατότητα να φανταστούμε και άρα να πραγματώσουμε διαφορετικά μοντέλα του υπάρχεινΗ ίδια η ζωή φτωχαίνει ανεπανόρθωτα. Μην έχοντας μια άγρια κορυφή να ατενίσουμε και να αναστοχαστούμε, ένα πυκνό και σκοτεινό δάσος να περιπλανηθούμε, ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης να ιντριγκάρει και να μετουσιώσει το δικό μας, μην έχοντας κάτι άλλο να αντικρούσουμε πέρα από τις αντανακλάσεις του εαυτού μας, είμαστε καταδικασμένοι σε μια ζωή πνευματικής ένδειας. Ολάκερος ο πλανήτης μετατρέπεται σε έναν καθρέφτη που αντανακλά την Αγορά και ο άνθρωπος μετατρέπεται σε ένα ναρκισσιστικό, μικρόψυχο και βαθιά άρρωστο ον.

Υπερασπιζόμενοι τα βουνά και τα δάση τους, τους ιθαγενείς Γιανομάμι και τη ζούγκλα τους, τους λύκους και τις βουνοκορφές τους, υπερασπιζόμαστε πρώτα απ΄όλα τον εαυτό μας. Δεν έχουν μένει παρά ελάχιστα μέρη σε όλο τον πλανήτη, όπου η ζωή μπορεί να υπάρξει με όρους διαφορετικούς από αυτούς του σούπερ μάρκετ. Είναι ζωτικής σημασίας να τα διατηρήσουμε. Η απώλειά τους θα φτωχύνει ανεπανόρθωτα τον κόσμο μας, τόσο τον ψυχικό, όσο και τον φυσικό. Για κάθε δάσος που ρημάζεται, για κάθε κορυφή που ισοπεδώνεται, ο κόσμος μας, μέσα μας και γύρω μας, γίνεται φτωχότερος.

Το επίδικο παραμένει επίκαιρο περισσότερο από ποτέ: εφόσον το καπιταλιστικό μοντέλο οργάνωσης του σήμερα δεν επιτρέπει καν την υποψία ότι κάποια μέρη μπορούν να παραμείνουν παρθένα ή απάτητα, εμείς θα συνεχίσουμε να τα υπερασπιζόμαστε ως τέτοια. Να στέκουν εκεί. Ως αναξιοποίητες πηγές κέρδους, ως περήφανες εικόνες ενός κόσμου επιβλητικού που ζητά το σεβασμό μας. Μέσα από τη συμμετοχή και τη στήριξη των αγώνων για την υπεράσπιση του φυσικού πλούτου, των βουνών, των ποταμιών και των θαλασσών. Όσο μηχανές δουλεύουν, τα ραντεβού της αντιπαράθεσης δεν έχουν μετατεθεί. Να είμαστε έτοιμες/οι, στα πεδία αντίστασης για τις σπίθες του αγώνα.

Συνέλευση για την υπεράσπιση των βουνών, Ιούλιος 2020

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s